// Fyrir Ísland
Ef Íslenska eSAF Vinnslan verður að veruleika mun hún skila skýrum ávinningi fyrir Íslendinga: hagsæld vegna fjárfestinga og nýrra starfa, viðnámsþrótti gegn áföllum í eldsneytisbirgðum, sjálfsbjörg, sjálfstæði og sjálfbærni.
Ísland notar meira innflutt jarðeldsneyti á mann en flest önnur lönd í heiminum í dag. Tækni til að framleiða eldsneyti úr endurnýjanlegum auðlindum er til staðar og í fyrsta sinn er eldsneytisöryggi því innan seilingar.
Staða Íslands sem miðstöðvar flugs yfir Atlantshafið hefur haft afgerandi áhrif á samgöngur milli Íslands og umheimsins og stuðlaði að öflugra íslensku hagkerfi. Samgöngurnar ganga fyrir innfluttri olíu. Þotueldsneyti var um 4% af verðmæti alls innflutnings til Íslands árið 2025, um ISK 30 milljarðar á einu ári. Eldsneyti sem keypt var erlendis með erlendum gjaldeyri.1 Væri eldsneytið framleitt heima myndi sá kostnaður styrkja innlenda starfsemi og skila samningum, launum og tekjum til íslenskra orkuframleiðenda og haldast innan íslenska hagkerfis í stað þess að fara úr landi.
Hækkun á heimsmarkaðsverði olíu er erfið fyrir hvaða innflutningsland sem er. Áföllin koma tvöfalt niður á lítið hagkerfi með eigin gjaldmiðil: fyrst sem hærra eldsneytisverð og síðan sem þrýstingur á krónuna sem hækkar verð á öllum öðrum vörum sem Ísland kaupir erlendis. Þetta er ekki bara fræðileg hætta. Árið 2026 tvöfaldaði röskun við Hormuz-sund verð á þotueldsneyti í Evrópu á innan við hálfu ári sem IEA kallaði mestu röskun í sögu olíumarkaðarins í heiminum.23 … Frekari lestur
Á Íslandi er engin olíuhreinsistöð og engin hráolía; flugeldsneyti berst til landsins með skipum á um þriggja vikna fresti, landið á takmarkaðar birgðir miðað við alþjóðlegan 90 daga staðal og greiningar stjórnvalda hafa sýnt að birgðir af þotueldsneyti hafa á köflum farið niður fyrir tíu daga svo það er engin viðbótarvörn umfram næsta tankskip.4 Innlend framleiðsla myndi endast svo lengi sem Ísland á vatn, orku og kolefni og kostnaður hennar væri óháður næstu olíukreppu.
Vinnslan er staðbundið verkefni fyrst og fremst en einnig þjóðhagslegt. Tæplega helmingur allrar eldsneytissölu á Íslandi er á Suðurnesjum. Þotueldsneyti sem afgreitt er í Keflavík auk siglinga og landflutninga er meira en á nokkru öðru landssvæði.5 Vinnslan verður staðsett í Grænum iðngarði Kadeco í Suðurnesjabæ með hafnaraðstöðu og þjónustu sem nær til Reykjanesbæjar og hún mun deila því sem hún framleiðir: markmið verkefnisins er að beina umframhita inn í hitaveitukerfi svæðisins, sem bætir nýjum varmagjafa við orkuframboð Reykjaness og súrefnið sem myndast sem hliðarafurð rafgreiningar getur nýst nærliggjandi fyrirtækjum í stað þess að vera látið gufa upp. … Frekari lestur
Sveitarfélögin koma að borðinu sem þátttakendur, ekki sem áhorfendur. Hagsmunahópur verkefnisins hefur setið við borðið frá 2022 með fulltrúum beggja sveitarfélaga, Kadeco, Icelandair, Icelandic Tank Storage og Isavia og IðunnH2 hefur undirritað viljayfirlýsingar við Icelandic Tank Storage, Kadeco, Suðurnesjabæ, Reykjanesbæ og Icelandair. Staðbundin störf, staðbundin innkaup, og iðnaður þar sem verðmætin verða eftir í Suðurnesjum.
Vinnsla með 300 MW uppsett afl verður stór nýr raforkunotandi og hvernig hún sækir sér orku skiptir máli. Verkefnið mun kaupa nýja, samningsbundna endurnýjanlega orku á fullu markaðsverði og endanleg ákvörðun verður ekki tekin fyrr en sú orka er tryggð svo ekkert er tekið frá heimilum eða núverandi iðnaði.
Þar sem rafgreining er eitt fárra stórra iðnaðarálaga sem hægt er að skerða á sekúndum án skemmda, mun vinnslan geta skilað allri raforku sinni til baka til raforkukerfisins hvenær sem kerfið þarf á að halda og þjónað sem varaforði fyrir heimili, sjúkrahús og mikilvæga innviði í Suðurnesjum.
Ný eftirspurn kallar á nýja orkuöflun, opinberlega um 100 nýjar vindmyllur á tveimur til þremur stöðum. Langtímasamningar verkefnisins gera orkufyrirtækjum kleift að fjármagna þá uppbyggingu og vindmyllurnar munu standa þar sem sést til þeirra. Eldsneyti framleitt heima í skiptum fyrir nýja orku heima. Við teljum að þau skipti þjóni Íslandi og það er Íslands að dæma um það.
Nýr eldsneytisiðnaður er í uppbyggingu um alla Evrópu og á Íslandi eru einhver bestu skilyrði í heimi til að taka þátt í honum. Innflutningur á rafeldsneyti væri álíka rökréttur og að flytja inn þorsk eða drykkjarvatn.
Á Íslandi er nú þegar: endurnýjanleg raforka í miklu magni, gnótt af vatni, fangað kolefni og meira en áratugs reynsla af rafeldsneytisframleiðslu. Fá lönd búa yfir betri skilyrðum til að framleiða samsett eldsneyti. … Frekari lestur
Markaðurinn er öruggur: frá 2030 verður sérhver stærri flugvöllur í Evrópu, þar á meðal KEF, að blanda vaxandi hlutfalli af samsettu flugeldsneyti og reglurnar ákvarða einungis að eldsneytið verði keypt, ekki hvar það er framleitt.6 Skilmálarnir eru Íslandi hagfelldir: SAF sem uppfyllir skilyrði á íslenskum flugvöllum á rétt á endurgreiðslu 100% verðmunar gagnvart jarðefnaeldsneyti, hæsta þrepi endurgreiðslu sem er í boði innan EES.7 Iðnaðurinn mun verða til hvað sem öðru líður. Spurningin er hvort Ísland útvegi hann, eða greiði öðrum fyrir að gera það.
ReFuelEU íblöndunarkrafan sem hlutfall af þotueldsneytisþörf Íslands samkvæmt Orkuspá, borið saman við áætlaða framleiðslu verkefnisins
HeimildOrkuspá 2025; Reg (EU) 2023/2405
Vinnsla af þessari stærð, sú fyrsta sinnar tegundar er umtalsverð fjárfesting í nýjum alþjóðlegum iðnaði, með takmarkaða áhættu fyrir ríkissjóð. Verkefnið er nú einkafjármagnað og í innlendri eigu, en bygging þess mun krefjast sérhæfðra fjárfesta og stuðnings frá ESB. … Frekari lestur
Þegar vinnslan verður byggð mun hún skapa um 70 föst störf í rekstri, verkfræði, flutningum, regluvörslu og stjórnsýslu, auk fjölda starfa á byggingartíma og aðfangakeðju íslenskra fyrirtækja á sviði mannvirkjagerðar, hafnarflutninga og viðhalds. Einn af íslenskum samstarfsaðilum verkefnisins, Carbon Recycling International er meðal elstu og farsælustu tæknifyrirtækja heims á sviði rafmetanóls. Varanlegasti ávinningurinn er þekkingin: vinnuafl með færni í rafgreiningu, kolefnisföngun og eldsneytisframleiðslu býr yfir kjarnafærni allra hreinorkulausna. Ísland byggði upp jarðvarmaþekkingu sína með einu verkefni í einu og nú er þekkingin flutt út um allan heim.
Í stöðu Keflavíkurflugvallar sem miðstöðvar flugs yfir Atlantshafið felast verðmæti sem ekki eru sjálfgefin. Frá 2030 munu þeir flugvellir sem geta útvegað samsett eldsneyti á hagkvæmu verði hafa forskot á þá sem geta það ekki og þar sem verðmunurinn er tryggður fullri endurgreiðslu er álagið sem íþyngir öðrum evrópskum flugvöllum hlutlaust á Íslandi. … Frekari lestur
Nánast hver einasti ferðamaður sem kemur til Íslands, kemur um þennan eina flugvöll og ferðaþjónusta stóð undir um 8,8% af landsframleiðslu árið 2025.8 Umtalsverður hluti farþega sem fara um Keflavíkurflugvöll eru á leið milli heimsálfa án þess að koma inn í landið. Sú umferð er háð því að eldsneyti sé til staðar og á samkeppnishæfu verði.9 Hreint, heimaframleitt eldsneyti og lágmengunarflugið sem hún gerir mögulegt styrkir samkeppnisstöðu Keflavíkurflugvallar gagnvart síauknum hópi flugfarþega sem velja grænar lausnir.
Íslendingar hafa alltaf kunnað að nýta það sem þeir eiga. Nú eru forsendur til staðar fyrir innlendri eldsneytisvinnslu, með íslenskri tækni, fyrir eigin flugrekstur, sem myndi skila raunverulegu eldsneytissjálfstæði.
Lega Íslands gerði landið hernaðarlega mikilvægt fyrir Norður-Atlantshafið löngu áður en það varð ferðamannastaður. En eldsneytið í Keflavík er allt flutt með skipum frá svæðum utan bandalagsins um sömu siglingaleiðir og andstæðingur myndi fyrst beina spjótum sínum að.
Innlend framleiðsla myndi breyta stöðu Íslands í þeirri mynd: sama vinnsla sem tryggir borgaralegt flug myndi skapa fullvalda eldsneytisvarasjóð og áþreifanlegt íslenskt framlag til birgðaöryggis NATO bandalagsins. Umfangið skiptir máli í samhengi NATO: 70.000 tonn á ári jafngilda um þriðjungi af allri árlegri eldsneytisnotkun breska flughersins.10 Samsett flugeldsneyti er þegar heimilað fyrir herflugvélar NATO innan samþykktra íblöndunarmarka og áreiðanlegt, lágmengandi eldsneyti framleitt innan bandalagsins er einmitt það viðnám sem NATO leitar til aðildarríki sinna til að byggja upp.11
// Tilvitnun
“All NATO Allies are committed to ensuring secure, resilient, and sustainable energy supplies, including fuel, to Allied military forces. SAF will play a key role in the Alliance's efforts to adapt to the ongoing energy transition while maintaining its military capability, effectiveness, and interoperability.
James Appathurai12
NATO Deputy Assistant Secretary General for Innovation, Hybrid and Cyber, júlí 2024
Þegar Ísland sneri sér að jarðvarma og vatnsafli var það ekki eingöngu vegna hagkvæmni. Það var vegna þess að með góðri og skynsamlegri nýtingu auðlinda Íslands myndu þær endast komandi kynslóðum til góðs.
Þær ákvarðanir fólu í sér að samþykkja kostnað og áhættu til skemmri tíma svo að síðari kynslóðir myndu erfa betra og öruggara orkukerfi. Afleiðingin er land sem gengur fyrir nánast 100% endurnýjanlegri raforku og hitar nánast hvert heimili án jarðefnaeldsneytis.13 Fljótandi eldsneyti, fyrir flug, sjávarútveg og þungaflutninga er sá eini hluti orkukerfisins sem sú uppbygging náði aldrei til: ósjálfbærni sem er viðhaldið með einu tankskipi í einu. Íslenska eSAF Vinnslan bindur ekki enda á orkuinnflutning á einni nóttu. Vinnslan mun framleiða um 15% af áætlaðri þörf þotueldsneytis á Keflavíkurflugvelli árið 2030. Fyrsta skrefið í átt að viðskiptalegri hagkvæmni, þekkingin og getan sem vinnslan myndi byggja upp í verkfræði, rekstri og aðfangakeðjum, myndi nýtast beint í sjávarútvegi, siglingum og þungaflutningum sem varða næstu skref í orkuskiptum. Ísland hefur þegar byggt upp grunn: Carbon Recycling International hefur framleitt rafmetanól frá 2012, önnur rafeldsneytisverkefni eru þegar í þróun hjá öflugum íslenskum fyrirtækjum og lögbundið markmið stjórnvalda er að Ísland verði kolefnishlutlaust árið 2040 og laust við jarðefnaeldsneyti árið 2050.14
Orkusjálfstæði í eldsneytisframleiðslu er byggt upp á sama hátt og orkusjálfstæði í hita og raforku var: með einu fýsilegu verkefni í einu.
