// Fyrir loftslagið
Verkefnið kemur í veg fyrir losun 220.000 tonna af CO₂ á ári með því að halda nýju jarðefnakolefni í jörðu. Það eru raunverulegar forvarnir við upptökin, ekki kolefnisjöfnun keypt annars staðar né loforð um kolefnisbindingu gefið síðar.
// Loftslagsáhrif
Bein loftslagsáhrif Íslensku eSAF Vinnslunnar eru umtalsverð. Við fullan rekstur mun vinnslan koma í veg fyrir losun á um 220.000 tonnum af CO₂ á ári, sem jafngildir því að taka um 100.000 jarðefnaeldsneytis bíla af götunum árlega, miðað við að meðal íslenskur fólksbíll losi um 2,2 tonn af CO₂ á ári. Vinnslan mun einnig framleiða um 1.300 tonn af grænni dísilolíu á ári sem hliðarafurð, sem má nýta beint í stað jarðefnaeldsneytis í landsamgöngum.
En óbeinu áhrifin gætu skipt jafn miklu máli. 300 MW vinnsla mun framleiða vetni í þeim skala að hún getur gert smærri orkuskiptaverkefni raunhæf, til dæmis með því að knýja H₂-vörubíla, rútur eða jafnvel vetnislest til Reykjavíkur, eða með því að útvega hráefni til smærri iðnaðar. Vinnslan styður verkefni sem geta ekki réttlætt sjálfstæðan rafgreini til eigin nota. Vinnslan mun fjarlægja hænuna úr hænu-og-eggjavandamálinu sem getur stöðvað minni vetnisverkefni í nærsamfélaginu.
Og geta sem byggist upp hér, í rafgreiningu, eldsneytisefnahvarfi, samþættingu kolefnisföngunar og stýringu endurnýjanlegrar orku á iðnaðarskala, einskorðast ekki við vinnsluna sjálfa. Hún byggir upp vinnuafl, aðfangakeðjur og stofnanaþekkingu sem Ísland þarf til að ljúka síðasta kafla orkuskipta sinna: að leysa af hólmi olíuna sem endurnýjanleg orka ein og sér nær ekki til.
HeimildEUROCONTROL, Aviation Long-Term Outlook 2024-2050 (desember 2024), grunnsviðsmynd, brottfarir frá ECAC-ríkjum.
// Kolefnishringrásin
eSAF verður til með því að sameina fangað CO₂ og endurnýjanlegt vetni, þannig að kolefnið í eldsneytinu var þegar í hringrás fremur en nýlega tekið úr jörðu. Það jafnar því ekki út losun annars staðar og lofar ekki bindingu síðar. Það kemur í veg fyrir að nýtt jarðefnakolefni fari úr jörðu yfirhöfuð. Um 90% vistferilssamdrátturinn endurspeglar þá litlu orku- og ferlislosun sem enn fylgir framleiðslu eldsneytisins. Á Íslandi, þar sem raforkan sem knýr framleiðsluna er nær kolefnislaus, er sú eftirstandandi losun sérlega lítil.
Losun gróðurhúsalofttegunda fyrir hverja orkueiningu samkvæmt RED-rammanum1, gCO₂e/MJ
eSAF framleitt í Íslensku eSAF Vinnslunni mun losa u.þ.b. 90% minna en hefðbundið þotueldsneyti, langt undir RED III-mörkum fyrir RFNBO-eldsneyti.
// Rökin á bak við samdráttinn
Vetnisframleiðsla er stærsta orkuaðfangið. Raforka úr endurnýjanlegum uppsprettum (vatnsafli, vindi, sól, jarðvarma) skilar lægstu losunarkræfninni. Á hinn bóginn framleiða raforkukerfi með háu hlutfalli jarðefnaeldsneytis vetni með meiri innbyggðri losun, sem dregur úr vistferilsávinningnum.
Lífrænt CO₂ og CO₂ fangað beint úr andrúmsloftinu eru talin kolefnishlutlaus við bruna. CO₂ fangað úr jarðefnaiðnaði ber hærri vistferilskostnað.
Hvernig varmi er endurheimtur, hvernig ónýttar lofttegundir eru endurnýttar og hvernig efnahvarfakeðjunni er hagrætt hefur allt áhrif á þá orku sem þarf fyrir hvert framleitt tonn eldsneytis.
// Raforkukerfi Íslands
Raforkukerfi Íslands er um 99% endurnýjanlegt, byggt á jarðvarma og vatnsafli.2 Það er eitt kolefnissnauðasta raforkukerfi í heimi. Það er að hluta til vegna jarðfræði landsins. Ísland situr á úthafshrygg, með gnægð jarðvarmaauðlinda og jökulvatna. En það er líka afrakstur pólitísks vilja fyrri kynslóða Íslendinga. Ákvarðanirnar um að bora djúpt eftir jarðvarma á áttunda áratugnum og að byggja upp vatnsafl í þeirri stærðargráðu sem Ísland gerði voru ekki sjálfsagðar. Þær voru teknar af fólki sem kaus að fara í dýrar framkvæmdir sem báru með sér talsverða áhættu, svo að síðari kynslóðir gætu notið ávinningsins af hreinni, hagkvæmari orku og fjölbreyttari hagkerfi. Saga endurnýjanlega raforkukerfisins sem gerir eSAF vinnslu hagkvæma á Íslandi mætti því að þjóna sem lexía fyrir stjórnvöld í dag frekar en réttlæting fyrir áframhaldandi olíunotkun. Vindur er næsti kafli í orkusögu Íslands: eSAF verkefninu er ætlað að greiða fyrir nýrri vindorkuþróun, með því að reisa u.þ.b. 100 vindmyllur sem verða staðsettar á tveimur til þremur stöðum á landinu. Vindmyllur munu bæta við ódýru, umhverfisvænu afli við jarðvarma- og vatnsaflsorkugrunn Íslands.
// Fyrirvarar
// Framleiðslugeta
Hvert skref í eSAF-keðjunni, rafgreining, metanólframleiðsla og eldsneytisefnahvarf, er þegar í rekstri á markaðsforsendum. Flöskuhálsinn er ekki tæknin heldur vöntun á fullbyggðum verksmiðjum, þeim sem breyta sannreyndri keðju í starfandi framleiðslu.
Þar skiptir eitt verkefni meira máli fyrir loftslagið en eigin tonn af framleiðslu gefa til kynna. Hver verksmiðja sem kemst í rekstur sannar kostnaðinn, fjármögnunarlíkanið og samþættingu kerfanna fyrir þær sem á eftir koma. Bygging einnar gerir næstu tíu fjárfestingarhæfar. Fyrir Ísland, sem er háð flugi, veltur öruggt innlent framboð af sjálfbæru þotueldsneyti á nákvæmlega þessu: framleiðslugetu sem er byggð upp í raun, ekki aðeins framtíðarsöluskyldu í reglugerð.
// Yfir 20 ár
// Öflun CO₂
Meginhráefni vinnslunnar er fangað CO₂. Stefnt er að því að afla sem mests af því frá nágrönnum í Græna iðngarðinum, breyta úrgangi og þar með losun sem annars væri byrði fyrir andrúmsloftið í hráefni fyrir sjálfbært þotueldsneyti. Framleiðendur á svæðinu með lífrænan úrgang eða CO₂-strauma eru hvattir til að hafa samband.
Óska eftir samtali um afhendingu CO₂ →