// Verkefnið
300 MW vinnsla með framleiðslugetu upp á 70.000 tonn af samsettu þotueldsneyti á ári, í 5 km fjarlægð frá Keflavíkurflugvelli. Áætlað er að framleiðsla hefjist árið 2029.
// Uppsetning
Vinnslan mun nýta sjálfbær, staðbundin aðföng til að framleiða samsett þotueldsneyti skammt frá Keflavíkurflugvelli. Rafgreining, metanólframleiðsla, eldsneytisumbreyting og íblöndun munu öll eiga sér stað á sama stað. Enginn flutningur mun eiga sér stað hvorki á milli vinnslustiga né í utanaðkomandi hreinsistöð fyrir afhendingu. Aðföngin eru íslensk: endurnýjanleg raforka, fangað CO₂ og vatn. Framleiðsluferlið byggist á röð tæknilausna sem hver um sig er sannreynd en hafa aldrei verið samþætt á þessum skala. Verkefnið er unnið í samstarfi við norska rafgreinaframleiðandann Nel, franska lífkolefnisfélagið Haffner Energy, og íslenska eldsneytisfélagið reynslumikla, Carbon Recycling International, ásamt stuðningi Honeywell UOP, einu afkastamesta nýsköpunarfélagi heims á sviði eldsneytis.
// Orka
Vinnsla með 300 MW uppsett afl verður nýr stórnotandi raforku á nánast fullestuðu raforkukerfi án tengingar til annarra landa, og hvernig framleiðslan sækir sér orku skiptir máli. Verkefnið mun kaupa nýja, samningsbundna endurnýjanlega orku á fullu markaðsverði frá nokkrum orkuvinnsluaðilum, en endanleg fjárfestingarákvörðun um jafn orkufreka og langlífa vinnslu verður ekki tekin fyrr en sú orka er tryggð í langtímasamningum frá traustum virkjunaraðila. Ekkert verður tekið frá heimilum eða núverandi iðnaði því fjármögnun verkefnis yrði ógerleg ef óvissa væri til staðar um raforkuafhendingu til jafns umfangsmikillar fjárfestingar og vinnslan yrði.
Þar sem rafgreining er eitt fárra stórra notkunarflokka sem raunverulega hægt er að skerða á sekúndum án nokkurs skaða, mun vinnslan geta skilað stærsta hluta raforku sinnar inn á kerfið í neyð, og þjónað sem varaforði fyrir heimili, sjúkrahús og mikilvæga innviði í Suðurnesjum.
En verkefnið kallar á nýja orkuöflun, um 100 nýjar vindtúrbínur á tveimur til þremur landsvæðum með ólík vindsskilyrði. Langtímasamningar við eSAF vinnsluna hjálpa vindorkufélögum að auka stuðning almennings með haldbærri sönnun um að vindurinn nýtist í íslensku orkuskipti, og að fjármagna byggingu vindgarðsins. Eldsneyti framleitt heima í skiptum fyrir u.þ.b. 100 nýjar vindtúrbínur. Við teljum að þau skipti þjóni almannahag en það verður alltaf Íslands að dæma hvernig best skal hátta langtímaorkubúskap þjóðarinnar.
// Sala
ReFuelEU Aviation kveður á um hækkandi íblöndunarkröfu fyrir SAF á flugvöllum ESB, úr 2% árið 2025 í 70% fyrir 20501, með sérstakri undirkröfu fyrir samsett eldsneyti á borð við eSAF. Reglugerðin hefur enn ekki verið tekin upp í EES-samninginn. Engu að síður hafa tvö flugfélög þegar skrifað undir viljayfirlýsingar um eSAF úr vinnslu IðunnarH2.
HEIMILDIR 1 Reg (EU) 2023/2405
Viljayfirlýsingar um sölu sem hlutfall heildarframleiðslu.
Icelandair, 45.000 tonn á ári, viljayfirlýsing undirrituð 2022. Árið 2022, þremur árum áður en fyrsta íblöndunarskylda ReFuelEU tók gildi, undirritaði Icelandair viljayfirlýsingu við IðunniH2 um kaup á allt að 45.000 tonnum af eSAF á ári frá og með 2029.
// Quote
„Entering into this memorandum of understanding demonstrates we want to support pioneers working on the development of sustainable aviation fuels in Iceland.
Bogi Nils Bogason
Forstjóri Icelandair, við undirritun viljayfirlýsingarinnar 2022
Luxaviation, 10.000 tonn á ári, 15 ára viljayfirlýsing undirrituð 2025. Í júlí 2025 undirritaði Luxaviation viljayfirlýsingu við IðunniH2 um kaup á allt að 10.000 tonnum af eSAF á ári, frá og með 2029.
// Quote
„Today's agreement with IdunnH2 not only accelerates our SAF ambitions, it also pays tribute to the longstanding aviation bond between our two countries.
Patrick Hansen
Forstjóri Luxaviation Group, við undirritun viljayfirlýsingarinnar 2025
// Staðsetning
Vinnslan verður staðsett í Græna Iðngarði Kadeco í Suðurnesjabæ, í fimm kílómetra fjarlægð frá Keflavíkurflugvelli. Iðngarðurinn er í Helguvík, með hafnaraðstöðu fyrir þungaiðnað, rótgróna innviði fyrir stóriðju og tengingu við flutningskerfi Landsnets. Eldsneytið sem þar verður framleitt verður svo vottað og blandað á staðnum í samvinnu við Icelandic Tank Storage, og svo afhent inn í eldsneytiskerfi Keflavíkurflugvallar, án þess að reiða sig á langar flutningaleiðir og ótryggan heimsmarkað fyrir olíu.
ReFuelEU kveður á um blöndun á lágmarkshlutfalli SAF í öllu seldu þotueldsneyti á hverjum flugvelli innan ESB/EES. Hlutfall sem fer stighækkandi á komandi árum. Miðað við þotueldsneytisþörf samkvæmt Orkuspá myndi full framleiðslugeta Íslensku eSAF Vinnslunnar uppfylla heildarkröfu um SAF notkun á Keflavíkurflugvelli fram til um 2035 og sérstöku undirkröfuna fyrir eSAF fram til um 20452. SAF má blanda allt að 50% á móti hefðbundnu jarðefnaþotueldsneyti samkvæmt flugöryggisstöðlum.
HEIMILDIR 2 Orkuspá 2025
Áhrif íblöndunarkröfu við Keflavíkurflugvöll
ReFuelEU íblöndunarkrafan sem hlutfall af þotueldsneytisþörf Íslands samkvæmt Orkuspá, ásamt árlegri áætlaðri framleiðslu verkefnisins.
HeimildOrkustofnun/Landsnet, Orkuspá 2025; Reg (EU) 2023/2405 ReFuelEU.
Innflutningur þotueldsneytis
Hver einasti lítri af þotueldsneyti Íslands er innfluttur í dag. Raungerð verkefnis myndi hefja lækkun á því hlutfalli frá 2030.
HeimildHagstofa Íslands
// Samfélag
Vinnslan er þjóðhagslegt verkefni, en fyrst og fremst er það staðbundið. Tæplega helmingur allrar eldsneytissölu á Íslandi er á Suðurnesjum: þotueldsneytisþörf flugvallarins bætist við olíueftirspurn vegna flugvallartengdra flutninga á fólki og farmi, sem leggst svo ofan á talsverða eldsneytisþörf sjósóknar, sem ætti að gera þennan litla reit að lykilpunkti í áætlanagerð ríkisins um orkuskipti og orkusjálfstæði. Vinnslan verður staðsett í Græna iðngarði Kadeco í Suðurnesjabæ, með hafnaraðstöðu og faglega umgjörð utan um nauðsynlega þjónustu, og vinnslan mun deila því sem deila má: markmið verkefnisins er að beina umframhita inn í veitukerfi HS Veitna, og bæta þannig nýjum varmagjafa fyrir íbúa á svæðinu, og súrefnið sem myndast sem hliðarafurð rafgreiningar gæti nýst öðrum fyrirtækjum.
Sveitarfélögin eru þátttakendur, ekki áhorfendur. Samráðshópur verkefnisins var stofnaður 2022, með fulltrúum beggja sveitarfélaga, Kadeco, Icelandair, Icelandic Tank Storage og Isavia, og IðunnH2 hefur undirritað viljayfirlýsingar við Icelandic Tank Storage, Kadeco, Suðurnesjabæ, Reykjanesbæ og Icelandair. Störf í heimabyggð, innkaup í heimabyggð og iðnaður þar sem verðmætin verða eftir á Suðurnesjum.
// Þróunaráætlun
Að tryggja aðgang að endurnýjanlegri orku, nothæfu CO₂ og réttum ferlum og tækniaðilum, og sameina og samhæfa í eitt fjármögnunarhæft verkefni, er verk sem mælist í árum. Hverju aðfangi og hverjum fasa framleiðsluferlisins fylgja verkefnasértækar hönnunaráskoranir sem leysa þarf með sérhæfðum samstarfsaðilum. Tímalínan hér að neðan sýnir þróunarferli verkefnisins.
// Loftslagsáhrif
Bein loftslagsáhrif Íslensku eSAF Vinnslunnar eru umtalsverð. Við fullan rekstur mun vinnslan koma í veg fyrir losun á um 220.000 tonnum af CO₂ á ári, sem er nálægt meðaltali árlegrar losunar frá álveri Rio Tinto (ISAL) og kísiljárnverksmiðju Elkem á Grundartanga. Til samanburðar jafngildir það því að taka um 100.000 bíla af götunum árlega, miðað við að meðal íslenskur fólksbíll losi um 2,2 tonn af CO₂ á ári. Vinnslan mun einnig framleiða um 1.300 tonn af grænni dísilolíu á ári sem hliðarafurð, sem kemur í stað jarðefnaeldsneytis í landsamgöngum.
HEIMILD LOSUN ISAL OG ELKEM: UMHVERFIS- OG ORKUSTOFNUN
// Áhrif
// Leiðin framundan
Flug verður ekki kolefnishlutlaust á meðan beðið er í áratugi eftir þróun á nýjum tegundum flugvéla sem þurfa að standa háar öryggiskröfur. Flugvélarnar sem fljúga í dag og flugvélarnar sem munu fljúga árið 2045, ganga fyrir fljótandi eldsneyti. Ef það eldsneyti heldur áfram að koma úr hráolíu mun framlag flugsins til loftslagsbreytinga halda áfram að vaxa. Eina leiðin til að breyta stefnunni er að breyta því sem fer á tankinn.
Þetta er framleiðsluvandamál sem hægt er að leysa, ekki fræðilegt viðfangsefni fyrir framtíðarkynslóðir. En það krefst uppbygginar á raunverulegum vinnslum, á raunverulegum stöðum, af fólki sem er tilbúið að leggja fram fjármagn og vinnu í eitthvað sem aldrei hefur verið gert á þessum skala. Íslenska eSAF Vinnslan er ein slíkra vinnslna. Hún mun ekki leysa orkuskiptin ein og sér, en hún er hluti þeirrar kynslóðar verkefna sem sannar að það sé hægt. Þannig verður næsta kynslóð eldsneytisverkefna hraðari, ódýrari og áhættuminni í uppbyggingu.
Leiðin frá nýsköpunariðnaði með nokkrum vinnslum að rótgróinni framtíðar atvinnugrein er löng. En hún verður aldrei lögð nema einhver stigi fyrsta skrefið.
